ONGEkUNSTELD

AANVECHTBARE KUNSTKRITIEK IN TEKST EN BEELD

Een zuigeling met grootheidswaan

Het wordt gezegd dat een boek zich in het hoofd van de lezer beeldend vormt. Dus net zoals bij het horen van een naam, waarbij zich vaak een hardnekkige associatie aandient die onmogelijk ongedaan gemaakt kan worden. Zo kan bijvoorbeeld ‘Barend’ het na het eerste handenschudden al nietsvermoedend hebben verpest. Hoewel dat principe bij het horen van een naam niet-aflatend opgaat, blijven die associaties – in mijn geval – tijdens het lezen van een boek negen van de tien keer uit. (meer…)

De echte singer-songwriter

Al een tijdje luister ik met plezier naar I Am Oak. Het leek me leuk om eens naar een concert te gaan. Toen ik de naam van de band googelde, kwam de klap: Thijs Kuijken, de zanger, is eigenlijk gewoon een singer-songwriter. Ik haat singer-songwriters! Ze zijn arrogant, aanstellerig en pretentieus. Maar I Am Oak toch niet? Wat maakt dan dat Kuijken de dans ontspringt? (meer…)

The Lobster riekt naar dure wijn

Ga je op zoek naar reacties op ‘The Lobster’, dan is het vrijwel zeker dat je stuit op grote hopen ellende. ‘Echt een film voor de geitenwollen sok en de linkse intellectueel om sier te maken op een party, als ze klaar zijn met Freud en Marx.’ Of wat dacht je van deze: ‘”The Lobster” is net zoals “Birdman” een pamflet voor de intellectuelen die ondanks het feit dat ze het een baggerfilm vinden hem toch aanraden om indruk te kunnen maken op jan met de pet.’ (meer…)

Comic violence in The Hateful Eight en Deadpool

Er is veel te doen geweest over het geweld van The Hateful Eight. Nadat Quentin Tarantino ooit protesteerde tegen politiegeweld heeft nu de politie zijn film geboycot omdat die zou oproepen tot geweld. Het geweld dat in de film van Tarantino zit, lijkt verdacht veel op het geweld dat in de Deadpoolfilm werd gebruikt: comic violence. Sommigen zetten hun vraagtekens bij het geweld dat wordt gebruikt in deze film en in films in het algemeen. Dit stuk haalt die vraagtekens weg. (meer…)

Ernst en satire in de jonge Sovjet-Unie (en ervóór)

In romans en verhalen van Kafka lijkt context er weinig toe te doen. Of zo’n slot nu in Zuid-Duitsland stond, in Slovenië of desnoods in Bulgarije, het maakt niet uit. In de ‘De Bouwput’ van Platonov is het van beslissend belang dat de roman zich afspeelt in een bepaald land en in een zeer specifieke tijd. Dat kun je ook zeggen van ‘De Moeder’ van Gorki en het werk van Sjostakovitsj. Sovjetwerk waar iets eigenaardigs mee aan de hand is. (meer…)

Gekte tussen de muren

Thuis ben je waar je jezelf kunt zijn. Het is de plek waar je ongestoord in je onderbroek een dansje doet, onbeschaamd boeren laat en bij thuiskomst onredelijk ruzie kunt maken met je partner of huisgenoot. Gewoon omdat het daar wél kan. Thuis heb je wél wat te zeggen. Thuis ben jij de baas. Maar wat als je, op de enige plek waar je zelf de regels behoort uit te maken, steeds meer de controle verliest? Dan wordt het zorgelijk. Waar de grenzen van de eigen leefsfeer steeds meer vervagen, ontspringt de gekte.
(meer…)

Een reis rond de wereld in negen tracks

Tijdens een reis rondom de wereld besloot Apperaat het vorige album ‘?!’ uit 2013 te beantwoorden. Het resultaat is ‘The Wooden Toy Truck’ en dit album zag begin februari het levenslicht. Apperaat, bestaande uit Tam Vibbersoft en Niels Gade, is een stel dat naast muziek ook film, poëzie en beeldende kunst maakt. Het is dus niet zomaar een band; het is een kleurrijk project met buitenaardse geluiden, flitsende lichten en experimentele muziek. Maak jezelf klaar voor een reis rond de wereld in negen tracks. (meer…)

De boom die een wolf wilde zijn

Twee mannen komen het podium op. Ze vervangen de dj’s die tot op dat moment stonden te draaien. Geen gejuich, geen geklap. Dan wordt de ruimte gevuld met glinsterende, diepgroene, fladderende ritmes, over elkaar buitelend als in de eerste golf van de vloed. Emancipator overspoelt ons. Maar niet alleen met zichzelf. (meer…)

Ze gaat met het koekoeksjong naar koekoeksklokkenland!

Het boek ‘Mystiek Lichaam’ van Frans Kellendonk is uitgebreid geanalyseerd en uitvoerig in een context geplaatst. Er worden nog steeds colleges en scripties aan gewijd. ‘Het laatste testament van Frans Kellendonk‘ van Arie Storm is de meest recente frisse ode aan dit meesterwerk. Misschien is ‘Mystiek Lichaam’ wel een boek dat de constante verandering van tijdgeest kan overleven. (meer…)

Ik wil Leonardo DiCaprio niet zijn

‘Natuur’ is een woord met een positieve bijklank. Noem het – probeer maar! – en je ziet vlinders, oerwouden en watervallen voor je. Beeldschoon. Maar als ‘The Revenant’ ons één ding leert, is het wel dat ‘de natuur’ toch vooral een gewelddadig, anarchistisch monster is. Het vreet je levend op en kotst je uit alsof je niets bent dan een futiliteit. Vraag het Leonardo DiCaprio maar.
(meer…)

Boontjes en bloesem

Op een dinsdagavond ben ik zomaar terug in Tokio. Tussen de majestueuze kersenbloesem die nooit teleurstelt en die gekke kleine huisjes. De geur van een zomerbries waait van het filmdoek, terwijl het speeksel me in de mond loopt bij het zien van de dorayaki’s – een soort pannenkoekjes die smaken naar eierkoek en gevuld zijn met een bonenpasta van zoete azukiboontjes (‘an’). Het zoete, o zo zoete dat me tegemoet komt, wordt gaandeweg vergezeld door het zout op mijn wangen. ‘An’ van Naomi Kawase is een klein bloesempareltje dat je met de grootste omzichtigheid naar diepe inzichten leidt. (meer…)

Zwerven door het Parijs van Modiano

Landelijke kranten moeten iets met literatuur, vinden ze. Of hebben ze een manier ontdekt om af en toe wat bij te beunen? Hoe dan ook, in 2013 lanceerde dagblad Trouw, zoals dat eerder door andere kranten was gedaan, een literaire serie: Europese literatuur. Het eerste deel werd als lokkertje over het land verspreid: In het café van de verloren jeugd, geschreven door Patrick Modiano. Wie dit werkje van Modiano, die inmiddels de Nobelprijs heeft gekregen, voor weinig geld wil verwerven, loopt een kringloopwinkel binnen en maakt grote kans op een treffer. (meer…)

Apologie voor publiekelijk janken

Soms gaat een popliedje over iets groots. De woorden lijken op het eerste oog eenduidig, maar blijken bij nadere beschouwing bezield door een metafoor. Een letterlijke beschrijving van iets groots moet wel verzanden in banaliteit. Een metafoor bezit daarentegen het potentieel om héél even de Waarheid te tonen. ‘Crying in public’ van Chairlift is zo’n liedje. (meer…)

Dwingende onlust

Het leven als avontuurlijke reis naar de essentie van jezelf. Het werk ‘Narzis en Goldmund’ uit 1930 van Nobelprijswinnaar Hermann Hesse is hiervan een voorbeeld. Een avontuur langs de eigen levensthematiek, over het opheffen van innerlijke tegenstrijdigheden, over het perspectief op de eigen eindigheid en over het vinden van de eigen lotsbestemming. En: waarom een jaartje backpacken bevrijdend kan werken maar het een goed idee is om wel weer terug te komen. (meer…)

De waan van de waanzin, weerzin, walging

Terwijl de foto’s van Federico Carpani walging veroorzaakten maar vervolgens wel een hoger doel dienden, bestaat er werk waarin de afkeer zo dominant is dat het de boodschap lijkt te overschaduwen. Is die boodschap zo mager dat hij over zich heen laat lopen en stopt het bij de walging? Of is het een kwestie van even door de zure appel heen bijten om vervolgens toch nog iets te weten te komen? In dit artikel een onderzoek daarnaar, met een blik op de werkmethode en visie van twee ‘weerzinwekkende’ kunstenaars. (meer…)

De pisgrappen van Nick Hornby

Het boek en de gelijknamige film About a Boy gingen over een jongen die verre van grappig was. Nick Hornby wilde misschien compenseren en schreef het boek Funny Girl. Het is gemakkelijk geschreven, maar toch waren de eerste tweehonderd pagina’s een ware worsteling. Toen wist ik ineens wat de aard van het boek is: het is zo’n boek dat mensen onder het kraantje op de wc tussen de Panorama en de Story hebben liggen, in zo’n smerig rieten mandje. Zo kwam het dat ik de laatste tweehonderd pagina’s las terwijl ik urineerde of erger. (meer…)

Heersers van de New Yorkse prullaria

Ik ben nooit in de Verenigde Staten geweest, ook nooit in New York en zal dus nooit de kans krijgen om de Twin Towers van het vernietigde World Trade Center te zien. Het gezicht van de twee torens is achtergelaten op prullaria, parafernalia en in populaire cultuur. Thomas Kuijpers heeft veel van dit erfgoed verzameld. In Foam wordt zijn verzameling tentoongesteld. (meer…)

Ik noem het ongelooflijk schitterend!

Twee jaar geleden luisterde ik een half jaar lang wekelijks naar literair criticus, romanschrijver en universitair docent Arie Storm, mijn leraar Literaire Kritiek aan de Vrije Universiteit. Ik vraag me af waarom ik zijn nieuwste boek ‘Het laatste testament van Frans Kellendonk’ wilde recenseren. De conventionele hiërarchie laat eigenlijk niet toe dat ik (amateur, pas afgestudeerde) zijn boek (dat van een professioneel schrijver en recensent, docent) beoordeel. Of geldt deze hiërarchie niet meer in een wereld waarin iedereen de mogelijkheid heeft zijn mening publiekelijk en internationaal te verkondingen met internet en waarin tv-zenders worden ingedeeld op basis van het aantal kijkcijfers? (meer…)

Als alle vrees is overwonnen is er altijd nog de angst

Links voor in de zaal van het filmhuis gaat de deur open en stapt er iemand op hakken naar binnen. Het doek flikkert. Steeds sneller. De epilepsie-onvriendelijke beelden razen door, terwijl de hakken zich in beweging zetten. Er loopt iemand van de deur naar de achterste rij, het scherm schreeuwt felgroene beelden. De muziek zwelt nóg verder aan: klik, klak, klik, klak… Scherm en schoen zijn niet meer van elkaar te onderscheiden. (meer…)