kant-kanttekening-elte-musters-ongekunsteld

Hoe we kant kunnen zien als tekening en vica versa

Praten we over kanttekeningen, dan kan ik het toch echt niet laten om dat samengestelde woord uit elkaar te trekken en de boel dan eens lekker letterlijk te nemen. Wat krijgen we dan? Tekeningen van kant, natuurlijk!

Daarmee is de kous nog niet af, want dit kan meerdere dingen inhouden: ‘van’ is in dezen een vaag woord. We kunnen denken aan een afbeelding die gemaakt is van kant of iets getekends waarop kant is afgebeeld. In beide gevallen ligt er iets gevaarlijks op de loer, iets waar de kunst niet zo van houdt.

van kant maken

Er wordt al vanaf een paar duizend jaar voor de jaartelling geborduurd, maar kant is minder oud. Het is waarschijnlijk in de vijftiende eeuw ontstaan in Vlaanderen of Venetië. Dat lijkt een willekeurige gok, maar schilders uit Vlaanderen en Venetië werkten in die tijd veel samen en trokken zo ook andere delen van de culturele sector mee.

Langzaam is de stof onder de borduursels wegbezuinigd, tot er alleen maar draden overbleven. De Venetiaan Antonio Tiangliente beschreef dit als ‘punto in aria’ ofwel ‘steek in de ruimte’. Kant werd gebruikt in kleding, maar ook vaak genoeg ingelijst achter glas. Omdat het maken van kant zo vreselijk veel tijd kostte, was het gebruik ervan voorbehouden aan de rijken. Daarom kun je er best je kanttekeningen bij plaatsen. Hoewel, kleine kanttekening bij deze kanttekening: tegenwoordig wordt kant machinaal vervaardigd, en is het helemaal niet zulk duur spul meer.

In het Rijksmuseum kun je naast schilderijen waarop rijkelingen staan afgebeeld in kanten kledij ook een paar kanten werkjes vinden. Vaak vind je tussen de patronen een tafereeltje, maar als je kijkt naar de meeste designers of kunstenaars die kant tegenwoordig inzetten, dan zie je dat slechts het decoratieve en verhaalloze is overgebleven: bloemen, patronen, doodskopjes. Zo maakt Lace Fence hekwerk waarin bloemen verwerkt zijn.

Tekeningen in kant

Kant is een lastig materiaal omdat het mooi is van zichzelf. Net als bladgoud of een dikke plexiglas plaat voor een foto. Met geld kun je schoonheid kopen, maar geen waardering. Gelukkig hoeft kant niet per se alleen maar mooi te zijn.

Lace van Kat Coyle is een zwartkanten tafereel. Het is een dradentekening van palmbomen, helikopters en een oog, maar je ziet ook een lucht die huilt boven de stad. Het kant lijkt meer op hekwerk of spinrag dan op een versiersel, ook omdat het vrij grof gemaakt is.

Pierre Fouche werkt wat minder slordig en laat de schoonheid van het kant toe in The Kiss. Maar het zijn geen bloemetjes die we zien: het zijn twee mannen die hier kussen.

Kant in tekeningen

Kuin Heuff snijdt gezichten uit papier totdat er een heel fijn matje ontstaat. Ze sneed Albert Camus, Marilyn Monroe, David Bowie, een paar mensen met haar eigen achternaam en vele anderen al aan stukken.

De Poolse street artist Nespoon schildert kanten bloemen op de zijkanten van gebouwen. Hier doelde ik op toen ik sprak van gevaar. Want als het blijft bij bloemen en doodskopjes dan weet je dat we misschien wel te maken hebben met decoratie. Dit is dus de tweede kanttekening op het gebruik van kant in de kunst, al dan niet getekend. Laat ik er echter vooral niet te veel nadruk op leggen, anders ben ik bang dat deze kanttekening transformeert tot kritiek.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.