‘Believe in God instantly’, ‘Guarantee the heterosexuality of your child’, ‘Be white immediately’, ‘Be a succesful entrepreneur’. Deze omschrijvingen gaf Dana Wyse de 100 zakjes gevuld met pillen of poeders die ze maakte in de late jaren ’90. Allemaal verlangens om beter te kunnen conformeren aan de eisen van de samenleving. Soms zijn deze verlangens onuitspreekbaar en ongepast, soms absurdistisch zoals ‘Clone your bestfriend’s girlfriend’ en ‘Instant orgasm pills’.
Ze wijst ons op ons hokjesdenken, ons denken in stereotypen. Wanneer je in het verkeerde hokje zit, zul je daar ook wat aan moeten doen. We leven in een maatschappij waarin het mogelijk is dingen aan jezelf te veranderen en we worden geacht dit te doen. De verlangens die ze op de verpakkingen zet, geven gelijk aan dat het tegengestelde daarvan niet goed is. We slikken pillen om te verbeteren, dat gaat er van uit dat de huidige situatie niet tot tevredenheid leidt. En we slikken talloze pillen en geloven dat ze werken. Hoe meer hoe beter. Als we het maar geloven, hebben deze pillen misschien ook wel de gewenste uitwerking.
Almost for free
In Torch Gallery worden deze zakjes momenteel verkocht bij ‘Almost for free’, een verkooptentoonstelling om de enorme opslagruimte beloopbaar te maken en uiteindelijk bij de galerie te kunnen betrekken. Daar zal werk worden getoond van jonge kunstenaars. De zakjes zijn niet alleen in de galerie te koop, maar ook in cadeaushops voor en door vrouwen in de bloei van hun midlifecrisis die de hele dag door buitensporig bebloemde prullaria kopen voor zielsverwanten. In de galerie zijn ze alleen een tikkeltje meer aan de prijs. Juist bij dit werk is het waardevol dat het op beide plekken wordt verkocht. Enerzijds gaat het om het sterke concept, anderzijds zijn het leuke grapjes om cadeau te doen. Binnen de tentoonstelling, die verkoop als doel heeft, past dit werk daarom perfect.
Het meeste werk dat verkocht wordt hangt in salon-opstelling. De muren zijn goed gevuld. Er zitten juweeltjes tussen, het is prettig om naar te kijken. Je zult er geen pijn aan je ogen van krijgen, maar het meeste is daardoor ook vrij oppervlakkig en saai. Verder lijkt het erg om de grote namen te gaan, meer dan om het werk zelf. Over een rommelig stuk materiaal aan de muur zei de galeriehouder Mo van der Have dat het fantastisch werk was. Hij kon niet precies vertellen waarom. Ik had sterk de behoefte om het zakje ‘Understand contemporary art instantly’ van Dana Wyse te openen en de pil in te nemen.
Dierenbeul
Toen ik Katinka Simonse (TINKEBELL) vroeg welke werken van de tentoonstelling zij goed vond antwoordde ze zonder aarzeling: ‘Niks’. Vervolgens wees ze een paar werkjes aan waar ze van smulde. Maar of het góéd werk was, nee. Laten we in dat geval eens naar haar laatste werk kijken.
Terwijl zij zich hard maakt om de wereld te redden, worden er nog steeds petities ondertekend om ‘TINKEBELL tot bedaren te brengen’. Wanneer een deel van de informatie wordt achtergehouden is het begrijpelijk om een ambivalente boodschap uit het werk te halen. Dit is interessant, want als dat in dit geval zo werkt, hoeveel informatie nemen wij dan dagelijks wel niet verkeerd op? Er hoeft maar een stukje van een foto zijn afgesneden en het beeld krijgt al een andere betekenis.
TINKEBELL wordt door tegenstanders afgeschilderd als een wreed persoon en als dierenbeul. Niet gek, als je hoort dat ze een handtas maakt van haar kat, kuikentjes in een blender wil gooien en een opgezet hondje een stoffen tong aannaait. Met een piepklein beetje meer kennis over TINKEBELL en haar werk blijkt het gevelde oordeel ondoordacht en kan er zelfs een snufje spijt vrijkomen.
Save The Girls
Op dit moment bevindt zij zich bijvoorbeeld in de hoofdstad van de Filippijnen, waar ze kennis heeft gemaakt met twee nichtjes die dagelijks op het podium van een bar dansen terwijl zij heel andere dromen hadden over hun toekomst. TINKEBELL’s plan is om zelf naakt te gaan poseren en een kalender voor het jaar 2013 te maken. Geld storten was nog nooit zo sexy. Met het geld dat ze verdient door donaties en het verkopen van de kalender, wil zij de meisjes een kans bieden. Dit is geen structurele hulp, maar dat is ook niet de manier waarop we hiernaar moeten kijken.
Dit patroon lijkt kenmerkend te zijn voor haar werk. Eerst is er een directe aanleiding in haar omgeving, een zaak die moet worden aangekaart. Vervolgens bootst ze de situatie na, soms in uitvergrote vorm en met de nodige media-aandacht. Er ontstaat discussie en hopelijk zet dit mensen aan het denken en ontstaat er bewustwording.
Speelgoed
Net als Dana Wyse giet zij opinie in een herkenbare vorm. Vaak is het werk grappig om te zien. Zo maakt ze speelgoedbeesten van opgezette dieren. Leuk om te zien, maar tegelijk worden we aan het denken gezet: hoe anders is zo’n opgezette hond op een skateboard dan hoe wij met onze huisdieren omgaan? Ook Dana Wyse maakt gebruik van speelgoed om de kijker nietsvermoedend dichterbij te laten komen. In een barbieverpakking zit een speelgoedsoldaat. ‘Action Hero’ staat er op, en de achtergrond is vrolijk gekleurd. Maar er zit een scherp randje aan: de soldaat heeft geen armen meer en ook zijn linkerbeen heeft hij al verloren in de oorlog. Op een losliggende arm in de verpakking zien we een tattoo die zegt: ‘God Save Ireland’.
De tentoonstelling ‘Almost for free’ in Torch Gallery loopt nog tot 25 augustus. Er wordt werk verkocht dat werd verzameld tussen 1984 en 2012, van Inez van lamsweerde, Andreas Gursky, Micha Klein, Jeff Koons, Andy Warhol, Wim Delvoye, Gilbert & George, Viktor & Rolf, Takashi Murakami, Leni Riefenstahl en vele anderen. Reken maar dat er nog veel te zien is, de opslagruimte staat bomvol. www.torchgallery.com
Morgen, op 8 augustus, zal TINKEBELL naakt gaan poseren voor de kalender. www.nrc.nl
Foto’s: Torch Gallery en Mediamatic.
Daar ga ik naar kijken! Vooral die supercoolpillen zijn goed bedacht. Ikzelf slik ook allerlei vitamine extra plus kwadraat A tot Z in de hoop daar gezonder van te worden. Het gevoel dat ik mijn dagelijkse portie *alles* heb gehad, maakt dat ik stukken minder gestrest ben over, tja, groenten en fruit, en rustig een extra pizza-dag inlas. Of die pillen me echt zo veel gezonder maken is en blijft twijfelachtig, maar voor 5 euro per pot betaal ik het graag. Ik word er vast niet ongezonder van, denk ik maar… Misschien word ik later ook pillenfabrikant
Opgezette huisdieren gaat me trouwens echt te ver
Dat is nou juist wat ik er interessant aan vind: gaat het té ver, of gaat het gewoon ver? Was het minder ver gegaan, dan was de discussie er misschien niet door aangewakkerd. Anderzijds: waarom mogen dingen in de kunst zoveel verder gaan dan in andere gevallen?
In dit laatste project in Manila gaat TINKEBELL ook ver. Net als wat er bij goede doelen vaak gebeurt, wordt er iets tegenover je donatie gezet. In dit geval een kalender. Hoe meer je doneert, hoe meer je krijgt. Vanaf €1000,- euro mocht je zelfs bepalen hoe ze zou gaan poseren. Naar mijn idee drijft ze hiermee stiekem ook nog een beetje de spot met de manier waarop goede doelen te werk gaan.
Als je een doel hebt dat meer om het lijf heeft dan alleen visueel genot, dan heb je soms net een beetje meer nodig om de aandacht te trekken. Soms lijkt dit paradoxaal te zijn met de boodschap; TINKEBELL wil immers juist dat er beter om wordt gegaan met dieren. Toch zet ze dieren in op een manier die niet respectvol lijkt. Dit valt onder het kopje ‘kwaad met kwaad bestrijden’ en kan meer teweeg brengen dan wanneer er van buitenaf wordt geschopt.