Comics, samen met videogames en geanimeerde films en series, vaak gezien als ‘voor kinderen’, een vorm van zelfexpressie die de titel kunst niet waardig is. Neil Gaiman, bekend van onder andere het boek American Gods en winnaar van een immens aantal literaire prijzen, heeft deze groep nogmaals laten zien hoe fout ze zijn om dit te denken toen hij Sandman schreef.
When Harlan Ellison introduced The Sandman: Seasons of Mists, he described the dismay of “all those artsy-fartsy writers and artists and critics” at Neil Gaiman’s winning the World Fantasy Award with a “comic book,” thus (it seems to me) dulling the real point he should have made. Which is simply that it’s almost incredible that a “comic book” should be good enough to win – to force itself upon the judges.
(Gene Wolfe)
Beschrijving
Ik verwacht niet dat ook maar iemand die dit leest ooit deze serie heeft gelezen, dus een kleine beschrijving vooraf. Sandman gaat over de personificatie van dromen, genaamd Dream, en in mindere mate ook over zijn broeders en zusters Destiny, Destruction, Delerium (vroeger Delight), Despair, Desire en Death. Deze zeven worden gezamenlijk The Endless genoemd.
He’s gotta be the tragic figure standing out in the rain, mournin’ the loss of his beloved. So down comes the rain, right on cue. In the meantime everybody gets dreams fulla existential angst and wakes up feeling like hell. And we all get wet.
- Mervyn Pumpkinhead
Zie hem staan, lang, huid zo wit als bot, zwart haar, en die twee sterren waar ogen zouden moeten zitten. Dit is Dream, of Morpheus, of Oneiros, of hoe je hem ook wilt noemen. Zijn mantel, op het eerste gezicht zwart, gemaakt van de nacht.
Van alle Endless is hij, op misschien Destiny na, het meest bewust van zijn taken, en vat het ook serieus op. Serieus zou sowieso een goed woord zijn om Dream mee te beschrijven, in alles wat hij doet; qua humor is hij vaak langzaam in het oppikken ervan. Hij is enigszins egoistisch, gaat slecht om met verandering, soms net iets te bot en niet snel in vergeven.
En, het belangrijkste: hij is onze protagonist.
Sandman is een comic met 75 issues, verdeeld over 10 zogenaamde trade paperbacks waarin deze werken verzameld zijn. De eerste zeven issues (samen met nummer acht samengevoegd in Preludes and Nocturnes) gaan over Dreams gevangenschap door een occulte groep, zijn ontsnapping en het terugvinden van de drie symbolen van zijn ambt (zijn zak met zand, zijn helm en zijn robijn). Deze issues zijn stuk voor stuk al beter dan de werken van de meeste andere schrijvers. Het keerpunt van “best goed” naar “naderend naar perfectie” kwam voor mij echter bij het achtste en laatste issue van de trade paperback: The Sound of Her Wings, over de nasleep van Dreams avonturen die hij in de vorige zeven issues had meegemaakt.
Duizenden thema’s
Het niveau van schrijven is zeer hoog, zoals verwacht kan worden van Gaiman. Duizenden thema’s worden behandeld, wraak, liefde, de dood en het (on)verlangen ernaar, verlies en vele andere, die allemaal volledig tot hun recht komen. Daarnaast is hij een absolute meester in het bouwen van mythes rond zijn personages en betrekt hierbij niet alleen bestaande mythologieën uit oude beschavingen (Noorse goden, Egyptische, biblische referenties, Chinese pantheon, die tegenwoordig ook Marilyn Monroe, King Kong en het Vrijheidsbeeld hebben ingelijfd, zijn maar enkele van de vele goden die worden genoemd), maar ook andere personages uit de oude dagen van DC, zoals Sandman, Element Girl en Cain en Abel. En als ik dit zo terug lees lijkt dit misschien een wat rare en lukrake verzameling, maar in Gaimans handen vormt het zich samen tot een naadloos geheel dat beter werkt dan wie dan ook zich had kunnen voorstellen.
The point being: Neil Gaiman’s work on The Sandman is so excellent, so much a presentation of a new high water mark, that we realize as we read, that it is about something, that it is not merely an amusing entertainment. (Though it is that, of course.)
(Harlan Ellison)
Verschillende tekenaars
De art in het boek is ook geweldig. De cast van inkers en pencillers is groot, met een aantal voor de comicliefhebbers onder ons zeer bekende gezichten. Dit betekent dat elk boek, elke issue, een eigen karakter heeft, gegeven door de verschillende tekenaars en inkers die er aan mee werken. Sommige issues hebben die duidelijke art style die we kennen van comics, met heldere kleuren en duidelijke lijnen, anderen zijn gegaan voor simplistischere vormen en weer anderen zijn gegaan voor een look die een vriend van mij omschreef als ‘scetchy’. Alles ziet er prachtig uit, situaties zijn op slechts enkele na allemaal goed uitgebeeld en in elkaar gezet.
Voor iedereen
In conclusie: iedereen die van comics houdt, en zelfs iedereen die ze normaal niet leest, zou Sandman moeten gaan lezen. Het zijn niet alleen goede werken binnen het genre comics, waarin hij zich kan meten met toppers zoals Watchmen, maar zelfs erbuiten is het een geweldig voorbeeld van hoe fictie hoort te werken. Peter Straub (winnaar van onder andere zes Bram Stoker awards) zei over de serie:
If this isn’t literature, nothing is.
Ik weet wel beter:
If this isn’t ART, nothing is.
Pingback: Comics: serious bizniss? | Columns | OngeKUNSTeld